Μικρές και μεγάλες ιστορίες από τη σύγχρονη και την αρχαία Αίγυπτο

Μούμιες προς πώληση

Με αφορμή την ανάγνωση ξανά του μυθιστορήματος Η ιστορία της μoύμιας του Γάλλου Ρομαντικού λογοτέχνη Θεώφιλου Γκωτιέ (Théophile Gautier-L’histoire de la momie), εγκαινιάζουμε μία ενότητα που θα περιλαμβάνει αληθινές ιστορίες βγαλμένες από τη ζωή στην Αίγυπτο, σύγχρονη και αρχαία.

Η πρώτη έχει τίτλο: « Γεώργιος Τριανταφύλλου ή Αργυρόπουλος και η γοητευτική ιστορία του από τη Μυτιλήνη στο Λούξορ »

Ο Γεώργιος Τριαντάφυλλος ή Τριανταφύλλου, γνωστός ευρέως και ως Ουάρντι, γεννήθηκε κατά μια εκδοχή στη Μυτιλήνη, μάλλον κατά το τελευταίο τρίτο του 18ου αιώνα. Οι πληροφορίες για τη ζωή του στην Ελλάδα είναι μέχρι στιγμής ανύπαρκτες, αν εξαιρέσουμε ότι πολέμησε για την ανεξαρτησία της πατρίδας του και ότι, για τον σκοπό αυτό, έδωσε όλη του την περιουσία. Ο Hoskins, Βρετανός περιηγητής, γνώρισε τον Τριανταφύλλου στο ταξίδι του το 1832-3 στην Αίγυπτο και τη Νουβία. Η μαρτυρία του Βρετανού περιηγητή είναι θετική, χαρακτηρίζοντας τον ΄Ελληνα «A Greek named Triantafelas a worthy honest merchant». Αναγκασμένος ο Τριανταφύλλου λοιπόν από τα γεγονότα στην Ελλάδα, καταφεύγει στην Αίγυπτο, όπου η πρώτη μαρτυρία τον θέλει γύρω στο 1824 να βρίσκεται ήδη στο Λούξορ.

Εκεί, o Τριανταφύλλου αρχικά εργάζεται για λογαριασμό του Γενικού Προξένου της Γαλλίας B. Drovetti.

Στη συνέχεια περνάει κι αυτός (όπως ο συνοδοιπόρος του Λήμνιος Ιωάννης Αθανασίου, γνωστός ευρύτερα ως Giovanni d’Athanassi) στην υπηρεσία του Γενικού Προξένου της Αγγλίας, Henry Salt, για σύντομο χρονικό διάστημα, μέχρι τον Οκτώβριο του 1827, όταν ο Άγγλος ευγενής πεθαίνει στην Αλεξάνδρεια. Από τότε και μέχρι τον θάνατό του, γύρω στο 1854, ο Τριανταφύλλου παραμένει αρχικά μαζί με τον Ι. Αθανασίου, ύστερα μόνος του, σε σπίτι χτισμένο πάνω από τον τάφο –όπως συνηθιζόταν τότε- του βεζίρη Ναχτ στο χωριό Κούρνα του Λούξορ, τη δυτική όχθη του Νείλου.

Ο Τριανταφύλλου θα ζήσει στην Αίγυπτο απομονωμένος, σαν αναχωρητής. Μέσα από τα διάφορα ημερολόγια περιηγητών, αιγυπτιολόγων προβάλλει η εικόνα ενός αγαθού ανθρώπου, ενός ανθρώπου με οξύνοια και ισχυρή θέληση. Επάγγελμά του σ’αυτή τη φάση γίνεται η πώληση αρχαιοτήτων που βρίσκει ο ίδιος ή του προμηθεύουν οι φελλάχοι κάτοικοι της περιοχής. Αναφέρεται ότι κατείχε έκταση γης, που του καλλιεργούσαν οι φελλάχοι, με πολύ ευνοϊκούς για εκείνους όρους. Η σχέση του με τους ντόπιους ευνοεί τη συγκρότηση και προσωπικής συλλογής που φυλάσσει μέσα στο σπίτι του, στο χωριό Κούρνα. Η επίσκεψη του Γάλλου λογοτέχνη Maxime du Camp στο σπίτι του Τριανταφύλλου, αποτυπώνεται μέσα από το διήγημά του Le Nil, όπου, περιγράφοντας τη συνάντησή του με τον Τριανταφύλλου κι αφού δίνει μια σύντομη αλλά πολύτιμη περιγραφή του Έλληνα, αναφέρει ότι δεκάδες μούμιες βρίσκονταν όρθιες στους τοίχους του σπιτιού του, απογυμνωμένες από τα σάβανά τους.

Ο Τριανταφύλλου γνώριζε λεπτομερώς κάθε σπιθαμή της ευρύτερης περιοχής που διέμενε. Xαρακτηριστική είναι η μαρτυρία κι εδώ του Γάλλου αιγυπτιολόγου και περιηγητή Prisses d’Avenne : «Etabli à Thèbes pour diriger les fouilles de Mr Salt, il avait continué ses recherches pour son propre compte après la mort du Consul et avait à la longue acquis une telle connaissance du sol qu’il aurait pu replacer en leur lieu toutes les antiquités thébaines qui se sont vendues en Europe depuis 40 ans» (Μένοντας στις Θήβες για να διευθύνει τις ανασκαφές του κου Σολτ, συνέχισε τις έρευνές του για λογαριασμό του μετά τον θάνατο του Πρόξενου και είχε σε βάθος χρόνου αποκτήσει τέτοια γνώση του εδάφους που θα μπορούσε να αποκατασήσει στη θέση τους όλες τις θηβαϊκές αρχαιότητες που είχαν πωληθεί στην Ευρώπη τα τελευταία σαράντα χρόνια).

Τόσο σημαντικός ήταν ο Τριανταφύλλου, ο σωματώδης Έλληνας των Θηβών, σαν άλλος Belzoni. Γνωρίζοντας τη βαθειά γνώση του της τοπογραφίας της περιοχής, ο Champollion (o αποκρυπτογράφος της ιερογλυφικής γραφής) με τον Rosellini, κατά τη διάρκεια της επιφανειακής έρευνας που πραγματοποίησαν στη θηβαϊκή νεκρόπολη το 1829, απευθύνθηκαν σ’αυτόν για πληροφόρηση σχετικά με την τοποθεσία των τάφων ή ακόμα για την εξιχνίαση της προέλευσης διαφόρων αρχαίων αντικειμένων. Σε αναζήτηση του τάφου του φαραώ της 17ης δυναστείας ΄Αντεφ, ο Γάλλος αιγυπτιολόγος Prisse d’Avennes παίρνει την απαραίτητη πληροφόρηση από τον Έλληνα που είχε ήδη εντοπίσει τη βασιλική αυτή ταφή. Ο Γερμανός αιγυπτιολόγος Lepsius το 1843-44 αντιγράφει από τη συλλογή του Τριανταφύλλου αρκετές επιγραφές, μεταξύ των οποίων κι ένα κανωπικό αγγείο που βρίσκεται σήμερα στις συλλογές του μουσείου της Grenoble.

Ο Τριανταφύλλου διαθέτει μεγάλη παρατηρητικότητα. Καταγράφεται ως ένας από τους πρώτους που αντιλήφθηκαν την ύπαρξη των ταλατάτ σα γέμισμα στον πυλώνα του ναού του Καρνάκ. Tα ταλατάτ ήταν γραπτοί πιλόπλινθοι με τμήματα παραστάσεων, που έχουν ως κεντρικό θέμα μια ενιαία παράσταση αντλημένη από τη θεματολογία της περιόδου του λεγόμενου αιρετικού φαραώ Ακενατόν.

Γνωρίζουμε ότι ο Τριανταφύλλου κρατούσε, με τον Αθανασίου, λεπτομερές ημερολόγιο, όπου κατέγραφαν τις αγορές αρχαιοτήτων που περνούσαν από τα χέρια τους. Γνωρίζουμε επίσης ότι ο Αθανασίου βάσισε την προσωπική του αυτοβιογραφία σε αυτό το ημερολόγιο. Γίνεται, έτσι, εύκολα αντιληπτή η αξία του ημερολόγιου αυτού, το οποίο, αν κάποτε ανακαλυπτόταν, θα έδινε σίγουρα πολλές απαντήσεις σε ζητήματα που αφορούν στην αρχαιολογία της θηβαϊκής νεκρόπολης.

Ο Τριανταφύλλου είναι με βεβαιότητα ο άνθρωπος-κλειδί για την γνώση και την ταύτιση της προέλευσης αιγυπτιακών αρχαιοτήτων της ευρύτερης περιοχής των Θηβών. Γι’αυτό και η έντονα γοητευτική προσωπικότητά του δεν διέλαθε της προσοχής του ρομαντικού Θ. Γκωτιέ. Στον πρόλογο του μυθιστορήματός του Η ιστορία της μούμιας αναγνωρίζουμε στο πρόσωπο του Έλληνα τυχοδιώκτη-ανασκαφέα Αργυρόπουλου, τον ίδιο τον Τριανταφύλλου, πρόσωπο οικείο, που ασφαλώς είχε συναντήσει στην Αίγυπτο ο Γάλλος συγγραφέας.

ΣυνημμένοΜέγεθος
Image icon mummy3.jpg606.3 KB